آخرین مطالب

پنجشنبه 21 اسفند 1393
19:51


بوی فرزند از بوی بهشت است.(7)


در بحث قبل به بررسی لزوم و آثار محبت پرداختیم ، اما باید پذیرفت که در بسیاری از خانه ها به دلایل مختلف نیاز به محبت فرزندان به صورت کامل پاسخ داده نمی شود . و سؤالی که مطرح می شد این است که : چرا پدران ومادران زیادی از پاسخ گویی به این نیاز سر باز می زنند؟



 

نیاز جانبی دانستن محبت

نباید فراموش کرد که بسیاری از ناهنجاری های تربیتی ریشه در احساس نیاز شدید فرزندان به محبت دارد. برای اثبات این مدعا کافی است سری به کانون های اصلاح و تربیت بزنیم.

فرزندانی که در خانواده دچار کمبود محبت می شوند ، به دنبال جایی برای تأمین این نیاز می روند و ممکن است کسانی که دچار انحراف باشند به این نیاز ها پاسخ مثبت بدهند.

تفسیر نادرست از محبت افراطی

برخی معقدند اگر محبتمان را به فرزندمان زیاد کنیم ، لوس می شوند و از آن طرف بام می افتند.

محبت باید به صورت متعادل ابراز شود که شیوه های آن را در ادامه مباحث خواهیم گفت.

اما نهی از زیاده روی در محبت می تواند اشاره به برخی از کارها باشد که نه تنها واقعیت آن محبت نیست ، بلکه جفا در حق فرزندان است ؛ مثلا به اسم محبت ، استقلال را از کودک بگیریم که در نتیجه ی وابستگی شدید به کودک است. یا به بهانه ی محبت اجازه ی هرکاری را به او بدهیم ، حتی کارهای خطرناک ؛ چه خطر جسمی ، چه خطر روحی.

گاهی فرزند کار اشتباهی انجام می دهد که به برخورد تند از سوی ما نیاز دارد ؛ اما محبت اجازه ی تندی به ما نمی دهد. این دلسوزی خود نوعی افراط در محبت محسوب می شود.

منع از افراط در محبت به معنای کم گذاشتن در اموری که خود دین به عنوان مصداق حبت معرفی و به آن توصیه کرده نیست.

امام صادق (ع) :

خداوند به بنده ای که به فرزندش محبت شدید دارد ، رحم می کند.

با توجه به این روایت باید گفت زیاده روی در محبت چیزی غیر شدت دادن به محبت است.

برداشت غلط از میزان محبت به فرزند

برخی بی آنکه به سن فرزند توجه کنند ، میزان نیاز فرزند به محبت را با نیاز خودشان به محبت مقایسه می کنند. در حالی که فرزندان به جهت مشغله کمتر ، لطافت روحی بالاتر نسبت به ما ، نیاز بیشتری به محبت دارند.

مشغله های فراوان

یکی از دلایل اصلی کم توجهی به نیاز محبت ، شیوه زندگی امروزی است که فرصت پاسخ گویی به نیاز طبیعی فرزندمان را از ما گرفته است.

تربیت خانوادگی

برخی از والدین در خانواده هایی بزرگ شده اند که به هردلیل ، ابراز محبت در میان آنان مرسوم نبوده است. این افراد محبت کردن را یاد نگرفته اند و به همین دلیل هم محبت نمی کنند . توصیه ما به چنین افرادی مطالعه و توجه ویژه به ادامه مباحث در جهت شیوه های ابراز محبت است.

برخی نیز از آن جایی که تا بحال آنگونه که باید محبت نکرده اند ، نوعی شرم و خجالت کاذب مانع ابراز محبتشان می شود.

باید گفت چنین افرادی بدانند که محبت دیدن حق فرزند است و در صورت ادا نشدن ، اتفاقات ناگواری خواهد افتاد. ضمن اینکه چنین افرادی اگر نمی توانند زبانی ابراز کنند ، از محبت های رفتاری (تواضع ، خوش رویی ، خوش زبانی ، خوش اخلاقی و ...) غافل نشوند.

و اینکه شرم و خجالت با توکل بر خدا و ابراز محبت به صورت تدریجی از بین خواهد رفت.

مقایسه دوران کودکی خود با فرزند

برخی از پدران و مادران می گویند : مگر والدین ما این اندازه به ما محبت می کردند؟ فرزندان ما هم مثل خود ما.

همانطور که در مباحث قبلی ذکر شد یکی از آثار محبت ، پیش گیری از انحراف است. هر اندازه عوامل انحراف در اطراف فرزندان بیشتر شود نیاز به محبت نیز بیشتر می شود. آیا کودکان امروز به اندازه ی کودکان دیروز به محبت نیاز دارند؟

مانع دانستن فرزند در مسیر پیشرفت

برخی فرزند را مانع پیشرفت خود در زندگی می دانند.

چنین افرادی به این سؤال پاسخ دهند که برای چه زندگی می کنند ؟ انسان برای چه قدم در این جهان گذاشته است؟  مقصد چیست و کجاست؟

خداوند عزیزی که مارا آفرید ، مقصد را بندگی معرفی کرد؛ پس انسان پیشرفته کسی است که به مقضد بندگی نزدیک شده باشد و انسان عقب مانده کسی است که از مقصد بندگی دور افتاده باشد.

مقام و جایگاهی که خداوند برای والدین به ویژه مادران قائل شده است ، نشان دهنده ی این است که مادری نمودن یکی از پرسرعت ترین عوامل رساندن انسان به هدف آفرینش است . همانطور که گفته شده است : بهشت زیر پای مادران است.

یکی از ایراد های ما این است که وقتی تصمیم داریم به عبادت های اضافه کنیم ، تنها عبادت های مرسوم (نماز ، روزه و ....) به ذهنمان می آید . اما خوب است به خدا بگوییم : خدایا ! من میدانم که محبت کردن به بچه ها در نزد تو ارزشمند است و میدانم که شادکردن آنان رضایت تو را به دنبال دارد. از همین رو از امروز فرزندم را بیشتر می بوسم ، و بیشتر به او محبت می کنم و بیش از پیش به فکر شاد کردن او هستم.

اگر اینگونه به مسئله محبت بچه ها نگاه کنیم ، نه تنها آنها را مانع پیشرفت نمی بینیم بلکه وجودشان را یکی از اصلی ترین عوامل رشد خویش خواهیم دانست.

ناامیدی از اثربخشی محبت

یکی دیگر از عوامل کم توجهی به محبت ، ناامیدی از اثر گذاشتن محبت در فرزند است.

اما لازم به ذکر است که اثر داشتن محبت ، همیشه به بهتر شدن نیست، پیشگیری از بدتر شدن هم خود اثری قابل توجه است.

گاهی باید از خود پرسید: اگر من به فرزندم محبت نکنم ، آیا او در همین نقطه باقی می ماند یا بدتر می شود؟



دلایل اثر نکردن محبت

برخی والدین می گویند ، آثار محبت را در فرزندانمان ندیده ایم و گاهی بروز صفاتی چون لوس شدن ، و بالارفتن توقع را مطرح می کنند. اما مسئله مهم این است که با تحلیل این اتفاق باید ریشه یابی شود.

برای ریشه یابی باید هر مورد را به طور خاص مطرح کرد ، اما این مسئله چند عامل اساسی دارد:

استفاده انحصاری از یک راه ابراز محبت

یکی از دلایل اصلی اثر نکردن محبت ، استفاده از یک نوع محبت و غفلت از راه های دیگر ابراز محبت است. تنوع در راه های ابراز محبت یک اصل است که نباید آن را فراموش کرد.

بدون توجه به این نکته ممکن است راهی که ما به صورت انحصاری برای ابراز محبت انتخاب کرده ایم ، تأثیر خود را از دست داده یا حتی اثر عکس تولید کند.

غفلت از مکمل محبت

محبت مکملی دارد به نام احترام. اگر به فرزندتان محبت کنید ، بی آنکه به شخصیت او احترام بگذارید ، محبت او را لوس ، پرتوقع و کم تحمل می کند . محبت و احترام در کنار هم معجونی می شود که هرکدام اثر دیگری را ضمانت می کند.

عدم انتقال پیام محبت

گاهی هم آنچه پدر و مادر انجام می دهند و محبت می نامند ، از نگاه فرزندان محبت نیست.

آنچه موجب اختلاف می شود تفسیر متفاوتی است که از ابراز محبت وجود دارد.

سوءاستفاده از محبت

برخی از والدین با کج سلیقگی اثر محبت را از بین می برند.

چون کودک به محبت و علاقه والدین نیازمند است ، بعضی از احساس او استفاده می کنند و آن را وسیله ی نفوذ قرار می دهند. و محبت و امر و نهی را چنان کنار هم می نشانند که کودک هم متوجه می شود قصد از محبت کردن به کرسی نشاندن حرفشان است.

مثلاً می  گویند : این کار را بکن تا مامان دوستت داشته باشد ، یا اگر آن کار بکنی بابا تو را دوست ندارد.

از این رو حرف ها و رفتارهای محبت آمیز والدین برایش رنگ و بویی ندارد و بیشتر شبیه یک معامله است.

البته تردید نیست که با این کار می توان در کودک نفوذ کرد و کارهایش را تا حدی کنترل نمود ، اما این شیوه بی ضرر هم نیست ، زیرا کودک به تدریج عادت می کند که کارهایش برای جلب توجه و محبت باشد نه برای اینکه آن کار به صلاح واقعی خودش و جامعه است. در این صورت برای او ، معیار خوبی و بدی کارها رضایت یا عدم رضایت دیگران است.

عقب ماندن از رقبا

مربیان مهدکودک ، معلم ، رفقا ، مجریان برنامه تلویزیونی و .... رقبای والدین در امر تربیت و عرصه محبت هستند .

فرزندان هراندازه سنشان بالاتر می رود ، روابط اجتماعی شان هم بیشتر می شود. در نتیجه به صورت ناخودآگاه میان روابط والدین با دیگران مقایسه می کند و به صورت طبیعی رقابت پیش می آید و والدین باید مراقب باشند که از رقبا عقب نمانند.

بسنده کردن به محبت های عادی

آنچه در تربیت دینی توصیه شده است محبت شدید است.

بسیاری از آثاری که برای محبت بیان شد ، در صورتی محقق می شود که رابطه عاطفی زیاد باشد.

از رابطه های عاطفی عادی و معمولی برخی از والدین نمی توان توقع چنین آثاری را در حد بالا داشت.

در قسمت ها ی بعد به بیان شیوه های ابراز محبت خواهیم پرداخت.

 

مطالعه کتاب "من دیگر ما " توصیه ما به شماست. اما فایل صوتی آن را در اختیارتان قرارمی دهیم تا استفاده از آن سریع تر ، سهل تر و در زمان های بیشتر صورت بگیرد.

امید که مورد استفاده واقع گردد.

صوت های مرتبط با این مبحث:

صوت شماره 14

صوت شماره 15

صوت شماره 16


منابع

  • من دیگر ما (مهارت های تربیت فرزند دردنیای امروز) .تالیف محسن عباسی ولدی
  • تربیت . تألیف آیة الله ابراهیم امینی

پذیرای نظرات ، انتقادات ، پیشنهادات و پرسش های شما هستیم.

دیگر راه ارتباطی ما با شما : ahaad3@ahaad.ir

مانا و پدرام باشید.

گردآورنده : زهرا گلبندی    





نام:
ايميل: