آخرین مطالب

جمعه 15 اسفند 1393
19:10


بوی فرزند از بوی بهشت است.(5)


بعد از آشنایی با مبانی تربیتی به بررسی نقش رفتار والدین در تربیت فرزندان  و گزاره های تربیتی می پردازیم.

تربیت و آموزش انسان در اولین قدم، در خانواده است و کودک دروس اولیه زندگی را از والدین فرامی‌گیرد. والدین خوب، درحقیقت الگوهاى مثبت وسازنده‏ اى هستند. آنان نخستین و مهمترین نقش را در رشد شخصیت کودک برعهده دارند.



 

مقصود از گزاره های تربیتی ، گفتار ، رفتار یا حالتی است که دارای یک پیام تربیتی است ؛ خواه مثبت باشد ، خواه منفی.

برخی از گزاره های تربیتی از قصد انسان پیروی نمی کند ، یعنی از والدین عملی سر میزند که قصد انتقال پیامی را ندارد ، اما پیامی را به فرزندان منتقل می کند. پدری که فریاد می کشد قصدش را ندارد ، اما پیام خشونت را به کودکش منتقل می کند.

برای اجرای کامل سیستم تربیتی باید با گزاره های تربیتی آشنا بود ؛ چرا که بدون این آشنایی ممکن است پدر ، مادر یا هرانسانی که در تربیت فرزند تأثیرگزار است ، ناخواسته اثری منفی داشته باشد.

گزاره های تصویری

مربی در ارتباط با محیط اطراف خویش رفتارهایی انجام می دهد که مخاطب ، تماشاچی آن بوده و عکس برداری می کند. به این رفتارها گزاره های تصویری گفته می شود.

در این گزاره مخاطب تنها بیننده رفتار است و ارتباط غیر مستقیم است.

رفتار والدین با دیگر افراد ، گزاره ی تصویری است :

- نوع ارتباط والدین با رسانه  - ارتباط والدین با خدا و امور دینی   - نوع سخن گفتن والدین و .....


امام صادق (ع) می فرمایند:

مردم را با غیر زبان های خویش دعوت کنید. آنان باید از شما تقوا و تلاش و نماز و کارخیر را ببیند ؛ که این خود دعوت کننده است (الکافی ، ج2 ، ص 78).

پدر و مادر باید قبلا بیندیشند که دوست دارند چگونه فرزندی به اجتماع تحویل دهند.

اگر دوست دارند فرزندی خوش اخلاق ، مهربان ، خیرخواه و دین دار باشد ؛ باید خود نیز چنین باشند تا برای فرزندشان الگو و سرمشق قرار بگیرند.

دکتر جلالی می نویسد : هرآن کس که تربیت کودک را بر عهده دارد ، باید گاه به گاه صفات خود را بررسی کند و وظایف خود را در ذهن مرور کند و کمبودهای خود را برطرف نماید.

حضرت علی (ع) می فرمایند :

هرکس که پیشوای مردم شد ، باید در ابتدا خودش را اصلاح کند و سپس در صدد اصلاح امور دیگران برآید. قبل از اینکه با گفتار در صدد ادب کردن دیگران برآید ، با کردار و رفتار پسندیده اش ادب را به آنان بیاموزد (نهج البلاغه ، قصار 70).

ویژگی گزاره های تربیتی

1-عدم پیروی از قصد ما

گزاره های تصویری از آن دسته گزاره هایی است که انتقال پیام توسط آن وابسته به قصد ما نیست.

این ویژگی تربیت را هم آسان می کند هم خطرناک.

آسان به جهت انتقال رفتارهای مثبت بدون گفتگو ، خطرناک به جهت انتقال پیام های منفی.

والدین دغدغه مند موظفند در رفتارهای خود دقیق شوند ، تا دنیایی خوب را برای فرزندشان رقم بزنند.

اگر مادر سر پدر داد کشید که اِ! بازم دیر کردی! این چه میوه هاییه خریدی؟ ده ساله هنوز گوجه خریدن یاد نگرفتی؟!
بچه یاد می گیرد که می شود سر پدر داد کشید.
یا

وقتی برای همسراز ضمایر و افعال جمع استفاده می شود، مقصود این نیست بچه یاد بگیرد اما یاد می گیرد.
وقتی بعد ازخرید کردن تشکر می شود، حتی اگر ایرادی داشت آرام و مؤدبانه تذکر داده می شود،

بچه ادب و احترام را یاد می گیرد.


2-اولین گزاره تاثیرگذار

گزاره ی تصویری اولین گزاره ی تأثیرگذار است. از زمانی که نوزاد شروع به نگاه کردن می کند ،  تأثیرش آغاز می شود.

بچه ها از همان ماه های اول تصویربرداران ماهری هستند.

پدر همیشه بعد از خوردن غذا جلوی تلویزیون لم می دهد. بدون تشکری.
وقتی کودک ده ساله شد، هیچ کمکی در انداختن و جمع کردن سفره نمی کند. از مادرش تشکر نمی کند. پدر می گوید: غذا خوردی یک تشکر کن! حداقل بشقاب خودت را ببر!
پدر می خواهد با دستورتشکر و کمک کردن را یاد بدهد در حالی که این کودک ده سال یاد گرفته بدون هیچ تشکر و کمکی از کنار سفره بلند شود.


3-تفاوت گزاره های منفی  و مثبت

گزاره های تصویری منفی برای تأثیرگذاری نیازمند تکرار و تداوم نیست. پس از چند بار تکرار شدن قبح عمل از بین می رود و کافی است جرئت انجامش در کودک ایجاد شود.

برخی گزاره های تصویری منفی واقعاً یک دفعه اش هم خطرناک است ؛ گاهی همین یکبار ، اثرش تا سال ها ادامه خواهد داشت.

گزاره های تصویری مثبت معمولاً برای تأثیرگذاری نیازمند به تکرار است صفات خوب باید از اخلاق ثابت و دائمی والدین باشد ، تا فرزند پیام مثبت را درک کرده و ارزشی بودن این رفتار را بفهمد.

مثلاً اگر کودکی حتی یک بار تصاویر مستهجن را ببیند، ممکن است حتی کل زندگی اش تحت تأثیر قرار بگیرد.
شما اگر بیست تا حرف خوب به فرزند بزنید، بعد یک بار به او توهین کردید، یک حرف مخرب زدید، همه را از بین می برد.
ساختن نیازمند تداوم است. یک بنا را باید آجر به آجر ساخت. اما تخریب یک بنا حتی با دینامیت در عرض یک ثانیه اتفاق می افتد.


4-انتقال مفهوم ارزش ها و ضدارزش ها

ارزش گذاری اعمال در تربیت بسیار اهمیت دارد. باید به خوبی میزان ارزش اعمال خوب و میزان ضدارزش بودن کارهای بد به فرزندان منتقل شود.  بدون درک کردن زشتی و زیبایی کارها نمی توان بچه ها را به سوی کار خوب دعوت و از کار زشت دور نمود.

گزاره های تربیتی به خوبی  میزان زیبایی و زشتی اعمال را به بچه ها منتقل می کند.

نتیجه گیری

بدون تردید باید پذیرفت که گزاره های تصویری پایه ی اصلی تربیت فرزند را بنا می کند.

توجه به این گزاره ها راه تربیت فرزند را بیش از حد تصورمان هموار می کند.

از سوی دیگر بی توجهی به این گزاره ها به شدت کار تربیت را دشوار می کند.

این سختی به اندازه ای است که برخی از والدین عطای تربیت را به لقای آن می بخشند و از خیر آن می گذرند.

در قسمت بعد به بیان گزاره های رفتاری می پردازیم.


مطالعه کتاب "من دیگر ما " توصیه ما به شماست. اما فایل صوتی آن را در اختیارتان قرارمی دهیم تا استفاده از آن سریع تر ، سهل تر و در زمان های بیشتر صورت بگیرد.

امید که مورد استفاده واقع گردد.

صوت های مرتبط با این مبحث:

دانلود صوت شماره 7 

دانلود صوت شماره 8

دانلود صوت شماره 9


 

منابع

  • من دیگر ما (مهارت های تربیت فرزند دردنیای امروز) .تالیف محسن عباسی ولدی
  • تربیت . تألیف آیة الله ابراهیم امینی

پذیرای نظرات ، انتقادات ، پیشنهادات و پرسش های شما هستیم.

دیگر راه ارتباطی ما با شما : ahaad3@ahaad.ir

مانا و پدرام باشید.

گردآورنده : زهرا گلبندی    







نام:
ايميل: