آخرین مطالب

چهارشنبه 13 اسفند 1393
12:11


بوی فرزند از بوی بهشت است.(4)


در مباحث قبلی مشکلات پیش روی تربیت را مطرح کردیم. در این مبحث قصد داریم به بیان مبانی تربیت دینی بپردازیم.

همانطور که پیش تر نیز گفته شد :"تربیت فراهم کردن زمینه برای رشد استعدادها در جهت رسیدن به هدف آفرینش است".

پس در راهکارهای تربیتی باید سه عنصر اساسی شناخته شود.

 اول: هدف آفرینش ، دوم : استعدادها ، سوم : شیوه ی فراهم کردن زمینه برای رشد استعدادها جهت رسیدن به هدف.

هدف اصلی ، آموزش راهکارهای تربیت دینی یعنی عنصر سوم است.

اما ابتدا هدف آفرینش را بررسی کرده و پس از آن به فطرت انسانی اشاره می کنیم. و سپس چیستی سیستم تربیت را تبیین می کنیم ، زیرا بدون اجرای آموزه های در یک سیستم نمی توان به اهداف تربیت دینی دست یافت.



 

هدف آفرینش

از نگاه دینی هدف آفرینش تنها و تنها خداست ؛ یعنی انسان آفریده شده تا با قرار گرفتن در مسیر بندگی به برترین مقام هستی ، یعنی خدایی شدن برسد.

امام صادق (ع) می فرمایند: بندگی گوهری است که باطن آن خدایی کردن است. 

بنابراین هدف تربیت در مکتب اسلام پرورش انسانی است که در مقابل خدای خویش در جایگاه عبودیت قرار می گیرد.

از همین رو تربیت زمینه سازی برای رشد استعدادها در مسیر بندگی خداوند است (عباسی ولدی).

فطرت

توجه به خدا و دین ریشه ی فطری دارد واز نهاد انسان مایه می گیرد.

خداوند در قرآن می فرمایند: توجهت را به سوی دین مستقیم معطوف بدار ، دینی که فطرت خدایی است و آفرینش انسان را بر آن پایه گذاری کرده است (روم ، آیه 30) 

 هرکودکی طبعاً خداپرست است مگر اینکه عوامل خارجی فطرتش را آلوده گرداند و از صراط مستقیم منحرف سازد.

فطری بودن دین به این معنا نیست که انسان نیاز به  آموزش ندارد ، بلکه به این معناست که انسان ، خدارا قبول دارد ، گرایش به خدا هم دارد؛ بدون نیاز به آموزش می داند که باید در مقابل خدا کرنش کرده و اورا بپرستد ؛ اما باید به او آموخت که شیوه ی پرستش و بندگی چگونه است.

پدر و مادر وظیفه دارند محیط مناسبی برای فرزند خود به وجود آورند تا عقایدی که در فطرت او نهاده شده ظهور و بروز نماید و پرورش و تکامل یابند.

کودک معمولاً در چهار، پنج سالگی که به اصطلاح " سن چراها" نامیده می شود ، به خدا توجه می کند و گاه گاه نام خدا را بر زبان جاری می سازد . از حرف ها و سؤالاتش پیداست که فطرتش بیدار گشته و می خواهد در این باره اطلاعات بیشتری داشته باشد.

چه کسی خورشید و ماه و ستاره را آفرید؟

آیا خدا مرا دوست دارد؟

آیا خدا شیرینی را دوست دارد؟

چه کسی بابا را درست کرده؟

آیا خدا حرف های مارا می شنود؟

خدا کجاست؟

چه شکلی است؟

آیا خدا در آسمان است؟

به خوبی روشن نیست که کودک خردسال چه تصوری از خدا دارد. شاید خیال می کند که خدا مانند بابا است اما قدری بزرگ تر و نیرومندتر و غنی تر.

هرچه درک کودک ترقی کند ، خدا را بهتر خواهد شناخت. پدر و مادر در این باره مسئولیت بسیار بزرگی بر عهده دارند.

والدین باید به این پرسش ها و چراها پاسخ بدهند. اما پاسخ دادن به این سؤال ها کار چندان آسانی نیست.

پاسخ ها باید صریح و کوتاه و قابل فهم کودک باشد. والدین باید از قبل خود را آماده کرده باشند. از گفتن مطالب سنگین و خسته کننده اجتناب کنند.

تعلیمات دینی باید خیلی طبیعی و مطابق فهم و استعداد کودک باشد( آیة الله امینی).

سیستم تربیت

تربیت یک سیستم است. سیستم ، اجزاء به هم پیوسته و هماهنگی است که در یک ارتباط تعریف شده ، و نتیجه مشخصی را ایجاد می کند.

اختلال در قسمتی از سیستم ، موجب اختلال در رسیدن به هدفی می شود که برای رسیدن به آن سیستم تعریف شده است.

به عنوان مثال: قهر کردن یکی از مواردی است که در مکتب اسلام به عنوان ابزاری تنبیهی استفاده شده است ، اما چنین تنبیهی در صورتی کارآیی دارد که ولدین در مسیر تربیتی ،به قدری به فرزند محبت کرده باشند که قهرشان برای فرزند قابل تحمل نباشد.

توجه به چیستی سیستم تربیت، حساسیت آشنایی کامل با آموزه های تربیتی را به خوبی نشان می دهد. کسانی که با این آموزه ها به صورت کامل آشنا نیستند ، باید بدانند که ممکن است با اجرای برخی از روش های تربیتی ، بدون در نظر گرفتن برخی دیگر از روش ها به عکس نتیجه ای که دنبالش هستند برسند (عباسی ولدی).

یکی از نکاتی که در تربیت خیلی ضروری است، اتفاق نظر، همکاری و تفاهم والدین و سایر مربیان در برنامه های تربیتی و کیفیت اجرای آنهاست. اگر والدین و دیگر کسانی که در تربیت کودک دخالت دارند (مانند پدربزرک و مادربزرگ ، و ...) ، در برنامه های تربیتی تفاهم نمایند و در اجرای آن همکاری و تعاون داشته باشند ، می توانند به نتیجه مطلوب برسند و فرزندانی شایسته و ممتاز پرورش دهند؛ اما اگر یکی از آنها به تربیت بی اعتنا باشد و یا آنها در برنامه های تربیتی اختلاف سلیقه داشته باشند، به نتیجه مطلوب نخواهند رسید. زیرا در تربیت قاطعیت لازم است.

بسیاری از پدران و مادران تربیت را پند و اندرز دادن و امر و نهی می دانند و می پندارند فقط هنگامی که با بچه ها صحبت و امرو نهی می کنند مشغل تربیت آنان هستند ، در حالی که این عقیده کاملاً اشتباه است. کودک از همان آغاز ولادت، مشغول شکل گرفتن و پرورش یافتن و به اصطلاح تربیت شدن است.

اعصاب و مغر حساس و ظریف کودک ، از همان آغاز و مانند دستگاه دقیق فیلم برداری ، از تمام حوادث فیلم برمیدارد و بدین وسیله ساخته شده و پرورش می یابد.

کودک مقلد کامل است. او وجود بی شکل خود را با الگوی پدر و مادر تطبیق می کند و می سازد. او به کردار می نگرد و به گفتار و پندو اندرز توجهی ندارد. اگر کردار با گفتار مطابق نبود ، کردار را ترجیح خواهد داد ( آیة الله امینی).

در همین راستا در قسمت بعد به بیان گزاره های تربیتی خواهیم پرداخت.


مطالعه کتاب "من دیگر ما " توصیه ما به شماست. اما فایل صوتی آن را در اختیارتان قرارمی دهیم تا استفاده از آن سریع تر ، سهل تر و در زمان های بیشتر صورت بگیرد.

امید که مورد استفاده واقع گردد.

صوت های مرتبط با این مبحث:

دانلود صوت شماره 5

دانلود صوت شماره 6

 

منابع

  • من دیگر ما (مهارت های تربیت فرزند دردنیای امروز) .تالیف محسن عباسی ولدی
  • تربیت . تألیف آیة الله ابراهیم امینی


لینک های مرتبط


پذیرای نظرات ، انتقادات ، پیشنهادات و پرسش های شما هستیم.

دیگر راه ارتباطی ما با شما : ahaad3@ahaad.ir

سربلند و سرافراز باشید.

گردآورنده : زهرا گلبندی    


  





نام:
ايميل: